قیرگونی

تعریف:

نوعي از ايزولاسيون است كه در آن از قيرگوني (چتائي) جهت عايق كاري استفاده مي‌شود.

۱-کاربردها:

از قیرگونی می‌توان برای عایق کاری كف سرويس‌هاي بهداشتي و آشپزخانه‌ها، پاي ستون‌هاي فلزي به منظور جلوگيري از زنگ زدن آنها، روي كرسي‌چيني ديوارها و غیره استفاده کرد.

۱-مزایا و معایب:

۱-مزایا:

از جمله مزاياي قيرگوني می‌توان به اجراي راحت، عدم نياز به تخصص جهت اجرا، مصالح قابل دسترس، مناسب بودن براي فضاهاي كوچك يا شكستگي‌هاي زياد مانند حمام،‌ آشپزخانه و پاي ستون‌ها، اشاره کرد.

۱. معایب:

از معایب عمده اين روش می‌توان به پرمخاطره بودن آن هنگام كار با قير داغ و آسيب‌پذيري زياد سطح قيرگوني شده اشاره کرد. به همين علت توصيه مي‌شود قيرگوني برای سطوحي انجام شود كه بلافاصله روي آن پوشش محافظ ديگري اجرا شود. مانند سرويس‌ها و آشپزخانه كه روي آن سراميك مي‌گردد. پوسيدگي ناحيه قیرگونی شده به مرور زمان (عمر مفيد ۱۰ سال است) و پارگي در اثر نشست‌هاي احتمالي ساختمان از دیگر معايب آن است.

۱. قیر:

  • تعریف جزء:

ماده‌اي چسبنده به رنگ سياه مايل به قهوه‌اي است كه از هيدروكربن‌هاي آلي با تركيبات پيچيده شيميایي ساخته شده است.

  • مشخصات فنی:

قير در دماي معمولي محيط تقريباً جامد تا نيمه جامد بوده و بر اثر حرارت روان مي‌شود. قيرها عمدتاً به دو نوع تقسيم‌بندي مي‌شوند. اگر از معدن به دست آيند، قير طبيعي و اگر از پالايش نفت خام حاصل شوند، قير ساختگي نام دارند. قیر طبیعی از مشتقات نفت خام بوده که در اثر راه‌یابی به سطح زمین و جایگیری در یک فضای مناسب و سپس خشک شدن به وجود می‌آید (شکل ۱). همچنین قیر طبیعی ممکن است در اثر راه‌یابی نفت خام به نزدیکی سطح زمین و به تدریج خشک‌شدن و اکسیدشدن، تشکیل شود. قيرهاي ساختگي از پالايش نفت خام به دست آمده و انواع مختلفي دارند:

قيرهاي جامد، آخرين محصولي هستند كه از تقطير نفت خام بدست مي‌آيند و بر حسب درجات نفوذ مختلف توليد مي‌گردند. حدود درجات نفوذ قيرهايي كه در ايران توليد مي‌گردند ۱۰ تا ۳۰۰ مي‌باشد.

– آزمایش تعیین درجه نفوذپذیری قیر:

آزمايش درجه نفوذ قير براي تعيين سختي نسبي قيرهاي دميده و قيرهاي خالص استفاده مي‌شود. يکي از کاربردهاي درجه نفوذ در نامگذاري قيرهاي خالص و قيرهاي دميده است. قيرهاي خالص تنها بر اين اساس نامگذاري مي‌شوند اما معيار نامگذاري قيرهاي دميده علاوه بر درجه نفوذ قير، درجه نرمي قير نيز مي‌باشد. به عنوان نمونه، قيرهاي ۴۰-۵۰، ۶۰-۷۰، ۸۵-۱۰۰ و … از جمله قيرهاي خالص معمول در راهسازي مي‌باشند. دو عددي که همراه قير خالص مي‌آيد بيانگر آن است که درجه نفوذ قير در اين محدوده قرار دارد. قيرهاي R 85/25  ،R 90/15 ، R 110/10 و … نمونه‌هايي از قيرهاي دميده متداول در ايران است که عدد اول آن بيانگر درجه نفوذ قير و عدد دوم بيانگر نقطه نرمي قير است. برحسب تعريف، درجه نفوذ قير (Penetration of Bitumen) عبارت است از مقدار طولي (برحسب ميلي‌متر) که يک سوزن استاندارد با شکل معين تحت اثر باري معادل ۱۰۰/۰ گرم در مدت ۵ ثانيه در قيري که در درجه حرارت ۲۵ درجه سانتيگراد است، نفوذ نمايد. بنابراين هرچه قير سخت‌تر باشد، درجه نفوذ آن کمتر و برعکس هرچه درجه نفوذ قير بيشتر باشد، قير نرم‌تر خواهد بود.

در صورتي که آزمايش درجه نفوذ را در دمايي مساوي با نقطه نرمي قير انجام دهيم براي همه قيرها درجه نفوذ ۸۰۰ به دست مي‌آيد لذا پارامتري به نام درجه نفوذ تعريف شده است که نشانه حساسيت قير به تغييرات دما مي‌باشد. هرچه نشانه‌ درجه نفوذ کمتر باشد حساسيت قير به تغييرات دما بيشتر است. براي قيرهاي راهسازي نشانه درجه نفوذ از ۲- تا ۲+ متغير است. اين نشانه براي قيرهاي قطران از ۲- کوچکتر و براي قيرهاي دميده از ۲+ بزرگتر است. هدف از آزمايش درجه نفوذ قير، تعيين سختي نسبي قيرهاي خالص و دميده مي‌باشد که جهت نامگذاري اين قيرها استفاده مي‌شود.

– روش انجام آزمايش درجه نفوذ قير:

مقداري قير را حدود ۶۰ درجه يا تا دمايي بالاتر از نقطه نرمي، گرم نموده و سپس درون ظرف مخصوص مي‌ريزيم. اين ظرف داراي ۵/۵ سانتي‌متر قطر و ۳/۵ سانتي‌متر ارتفاع مي‌باشد. بايد دقت شود که سطح قير کاملا صاف و بدون حباب باشد. جهت صاف نمودن سطح قير مي‌توان از کاردک استفاده نمود . ظرف حاوي قير را در معرض هواي آزمايشگاه قرار مي‌دهيم تا قير سرد شود. سپس ظرف قير را در داخل حمام آب گرم با درجه حرارت ۲۵ درجه قرار مي‌دهيم تا پس از يک ساعت و نيم قير با آب داخل حمام به تعادل برسد (شکل‌ ۲).

ظرف را از درون حمام آب گرم خارج کرده و سطح آن را با دستمال نخي خشک مي‌نماييم. طوري ظرف را زير دستگاه تعيين درجه نفوذ قرار مي‌دهيم که نوک سوزن و نوک تصوير آن در سطح براق قير بر روي هم منطبق شوند.

حال درجه دستگاه را صفر مي‌نماييم و با زدن کرنومتر، سوزني که وزن آن با متعلقاتش ۱۰۰ گرم مي‌باشد، رها مي‌شود و طي ۵ ثانيه مقدار نفوذ سوزن روي صفحه مدرج قرائت و يادداشت مي‌شود. اين آزمايش براي هر نمونه (هر ظرف) ۵ تا ۱۰ بار انجام مي‌شود و مقادير بدست آمده يادداشت مي‌شود. توجه نماييد که مقادير بدست آمده بر حسب دهم ميلي‌متر مي‌باشد. بايد دقت نماييد فواصلي که سوزن در قير نفوذ مي‌کند از يکديگر فاصله تقريباً يکساني داشته و به لبه ظرف بيش از حد نزديک نباشد تا خطاي آزمايش کم شود.

ميزان نفوذ سوزن در قير بر حسب دهم ميليمتر به عنوان درجه نفوذ قير اندازه‌گيری مي­شود . در آزمايش يك سوزن استاندارد تحت اثر بار ۱۰۰ گرمي در مدت ۵ ثانيه به داخل قير در دماي ۲۵ درجه سانتيگراد نفوذ مي‌كند. مقدار نفوذ بر حسب دهم ميلي‌متر درجه نفوذ ناميده مي‌شود. هرچه درجه نفوذ كمتر باشد قير سخت‌تر است.

ب) قيرهاي جامد اكسيد شده (دميده): از دميدن هواي داغ به قير خالص در مرحله آخر عمل تصفيه به دست مي‌آيد. هواي داغ با دماي ۲۰۰ تا ۳۰۰ درجه سانتي‌گراد توسط لوله‌هاي منفذ‌دار به محفظه حاوي قير دميده مي‌شود. در اثر انجام اين فرآيند اتم هاي هيدروژن موجود در مولكولهاي هيدروكربن‌هاي قير با اكسيژن هوا تركيب و تشكيل آب مي‌دهد. قير دميده نسبت به قير خالص، درجه نفوذ كمتري و درجه نرمي بيشتري داشته و از حساسيت كمتري نسبت به تغييرات دما برخوردار است. اين نوع قير بيشتر در ساختن ورقهاي پوشش بام و اندودكاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

درجه نرمي: درجه نرمي دمايي است كه با رسيدن قير به آن دما، قير از حالت جامد به حالت روان در مي‌آيد. هرچه درجه نرمي قير بيشتر باشد، حساسيت كمتري نسبت به تغييرات دما دارد. درجه نرمي قيرهاي معمولي حدود ۶۰ تا ۷۰ مي‌باشد. انواع ديگري از قيرها نيز وجود دارند كه عبارتند از: قيرهاي محلول يا مايع که بر حسب حلال خود، نامگذاري مي‌شوند. مثلاً قير مايع زودگير (حل شده در بنزين يا نفت) RC: Rapid Cure، يا قير حل شده در نفت يا كندگير MC: Medium Cure، و قير مايع حل شده در گازوئيل يا ديرگير SC: Slow Cure، قير امولسيون كه از حل كردن قير و آب در يك ماده امولسيون ساز بدست مي‌آيد و …

Bitumen 1-1. Bitumen 1-2.